اختصاصی کلانشهر: تصمیمات اخیر شورای اقتصاد دولت مسعود پزشکیان درباره بحران مزمن پسماند در استان های گیلان، مازندران و گلستان، بار دیگر امید را برای پایان دادن به معضلی سه دهه ای در شمال کشور زنده کرد؛ معضلی که دیگر با وعده های تکراری و جلسات بی نتیجه حل نمی شود، بلکه نیازمند اقدام فوری، تجهیزات مدرن و عزم ملی است.

در پنجمین جلسه شورای اقتصاد در سال ۱۴۰۴، چهار طرح مهم در حوزه های راه، نیرو، سدسازی و انرژی مصوب شد؛ از جمله تصویب طرح استفاده از «سوخت مشتق شده از پسماند» برای جایگزینی مازوت و گاز در کارخانه های سیمان. محمدرضا عارف، معاون اول رئیس جمهور، در این جلسه بر ضرورت حل سریع بحران پسماند در سه استان شمالی تأکید کرد و آن را از اولویت های فوری دولت چهاردهم دانست. به گفته او، این معضل که بیش از سه دهه ادامه یافته، آسیب های جبران ناپذیری بر جنگل ها و محیط زیست شمال کشور وارد کرده است.

اما واقعیت این است که جنگل ها، رودخانه ها و تالاب های گیلان خسته از وعده های بی پایان اند. سال هاست که طرح پشت طرح و مصوبه پشت مصوبه اعلام می شود، اما کوه زباله ها در استان نه تنها کاهش نیافته، بلکه هر روز بلندتر و خطرناک تر شده است.


در این میان، رونق گردشگری طی سال های اخیر نیز نه تنها فرصت، بلکه تهدیدی جدی برای محیط زیست گیلان شده است؛ چرا که زباله های میلیون ها مسافر سالانه نیز بر حجم پسماندهای ساکنان استان افزوده شده و بسیاری از این زباله ها و پسماندها سر از رودخانه ها، جنگل ها و تالاب های ارزشمند درآورده اند.

مشکل پسماند در گیلان دیگر نه موضوعی محیط زیستی، بلکه بحرانی اجتماعی، اقتصادی و بهداشتی است. سال ها وعده داده شد، طرح های متعدد نوشته شد، اما نه تفکیک از مبدا به شکل جدی اجرا شد، نه مراکز مدرن بازیافت ساخته شد، و نه زیرساخت های لازم برای مدیریت علمی پسماندها شکل گرفت. نتیجه این وعده درمانی ها، تهدید مستقیم سلامت مردم و طبیعت گیلان است.

اکنون که به دفعات استاندار گیلان از این بحران سخن گفته و دولت مسعود پزشکیان هم وعده داده است بسته ای فوری برای سرمایه گذاری در حوزه بازیافت پسماند تهیه کرده و در بودجه سال آینده نیز ردیف اعتباری ویژه ای به این موضوع اختصاص خواهد داد، یک مطالبه روشن از آقای عارف و تیم اقتصادی دولت وجود دارد:  لطفاً به وعده دادن بسنده نکنید. گیلان به اقدام نیاز دارد، آن هم اقدام ضربتی، عملیاتی و مجهز به فناوری روز دنیا.

باید با بهره گیری از فناوری های مدرن، معضل پسماندهای شهری و روستایی گیلان و زباله های سرگردان در حاشیه رودخانه ها و تالاب ها را به صورت ریشه ای حل کرد. کاری به صدهها تجربه موفق جهانی نداریم. در همین نشست از تجربه روبه رشد استان هایی چون اصفهان در جداسازی زباله از مبدا و بازیافت پسماندها سخن گفته شد که نشان می دهد با مدیریت اصولی به شرط آنکه اراده ای واقعی پشت آن باشد،می توان از خفه شدن گیلان زیر انبوه زباله ها هم جلوگیری کرد.

واقعیت انکار ناپذیر این است که بحران پسماند گیلان دیگر فرصت آزمون و خطا ندارد. طبیعت این سرزمین زیبا و جنگل های هیرکانی، بیش از این تاب وعده های بی عمل را ندارند و باید با قید فوریت راهکارهای علمی را اجرایی کرد.